Dobrostan i zdrowie Artysty

SPADEK NASTROJU

problem:

Marek, student III roku akademii teatralnej, po premierze spektaklu czuje ogromne zmęczenie. Zwykle lubił próby, ale teraz: 

  • wstaje z trudem, brakuje mu energii, 
  • unika spotkań ze znajomymi z roku, 
  • podczas zajęć jest mało zaangażowany, a po powrocie do domu nie ma ochoty nawet włączyć ulubionej muzyki, 
  • coraz częściej myśli: „Może to wszystko nie ma sensu”. 

Marek doświadcza spadku nastroju – to przejściowe obniżenie energii, zainteresowania i chęci do działania. Jest naturalną reakcją organizmu na przeciążenie fizyczne i emocjonalne, takie jak zmęczenie, stres, nadmiar obowiązków lub krytyka, brak snu i regeneracji, poczucie samotności lub pora roku (jesień – zima). 

Uwaga: jeśli obniżony nastrój trwa ponad dwa tygodnie, towarzyszy mu bezsenność, poczucie beznadziei lub myśli rezygnacyjne, to może być objaw depresji – warto wtedy skontaktować się z psychologiem lub psychiatrą. 

Jak rozpoznać spadek nastroju? 

  • obniżona energia i motywacja do działania, 
  • trudności w koncentracji, 
  • utrata radości z rzeczy, które kiedyś cieszyły, 
  • drażliwość, smutek, wycofanie, 
  • problemy ze snem (bezsenność lub nadmierna senność), 
  • obniżona samoocena („utrata twórczej iskry”). 

Ryc.13 Działania podwyższające nastrój

Mini-checklista:

 

 ☑ Dbam o sen i regenerację 

 ☑ Codziennie wychodzę na światło dzienne lub ruch 

 ☑ Planuję czas odpoczynku po projekcie 

 ☑ Dzielę się emocjami z kimś zaufanym 

 ☑ Realizuję drobne cele, by odzyskać poczucie skuteczności 

 

Warto wiedzieć – co dzieje się w mózgu podczas spadku nastroju: 

  • Obniża się aktywność kory przedczołowej i hipokampa, a rośnie aktywność ciała migdałowatego. 
  • Spada poziom serotoniny i dopaminy, co powoduje apatię i obniżenie motywacji. 
  • Aktywność fizyczna, ekspozycja na światło i rozmowa przywracają neurochemiczną równowagę. 

 

Wniosek dla studentów: 

Spadki nastroju są normalne – to biologiczny sygnał potrzeby regeneracji i kontaktu. 

 Nie walcz z nimi siłą; raczej zatrzymaj się, odpocznij i zadziałaj małymi krokami. 

 Jeśli stan się przedłuża lub pojawią się myśli rezygnacyjne, nie czekaj – porozmawiaj z psychologiem. 

Co mówią badania neuropsychologiczne:

  • Długotrwały stres i brak snu obniżają poziom serotoniny i dopaminy, co wpływa na pogorszenie nastroju. 
  • Układ limbiczny (emocje) zaczyna dominować nad korą przedczołową (racjonalne myślenie), co utrudnia podejmowanie decyzji i planowanie. 
  • Aktywność fizyczna i ekspozycja na światło naturalne podnoszą poziom endorfin i BDNF (białka wspierającego regenerację neuronów). 
  • Relacje społeczne aktywują system oksytocyny – hormon związany z poczuciem bezpieczeństwa i przynależności. 

 

Co może pomóc studentom? – ryc. 13

  • Zadbanie o swój dobrostan
  • Dbanie o ciało (sen, ruch, energia)
  • Dawanie sobie czasu na regenerację
  • Bycie w kontakcie z ludźmi
  • Stawianie sobie małych, codziennych celów
  • Pamiętanie o sensie tworzenia.

Badania realizowane w ramach projektu APPA uzyskały pozytywną opinię Komisji do spraw Etyki Badań Naukowych przy Wydziale Psychologii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy