Dobrostan i zdrowie Artysty

OBNIŻONY NASTRÓJ I MYŚLI SAMOBÓJCZE

problem:

„Marek, student drugiego roku akademii muzycznej, od kilku tygodni czuje, że jego życie straciło sens. Ćwiczenia przy instrumencie, które dawniej dawały mu satysfakcję, teraz wydają się bezcelowe. Każdy występ budzi w nim lęk, a porównywanie się z bardziej utalentowanymi kolegami sprawia, że czuje się bezwartościowy. Coraz częściej myśli: ‘Może lepiej byłoby, gdyby mnie nie było – i tak nikomu nie dorównam’. 

 Choć nie mówi o tym nikomu w uczelni, jego poczucie samotności i bezradności narasta z każdym dniem.” 

Tego rodzaju doświadczenia nie są rzadkością wśród studentów szkół artystycznych. Wysoka presja twórcza, rywalizacja i niepewność dotycząca przyszłości zawodowej mogą prowadzić do obniżonego nastroju, a czasem również do myśli samobójczych. 

Ryc. 14 Kiedy warto reagować? Sygnały ostrzegawcze i formy wsparcia zdrowia psychicznego

Mini-checklista:

 

 ☑ Rozmawiam z kimś, komu ufam 

 ☑ Szukam profesjonalnej pomocy (psycholog, psychiatra) 

 ☑ Nie zostaję sam/a – spotykam się z ludźmi 

 ☑ Dbam o sen, jedzenie i regularność dnia 

 ☑ Ograniczam alkohol i media społecznościowe 

 ☑ Przypominam sobie: myśli to nie fakty – one mijają 

 

Warto wiedzieć:

Obniżony nastrój czy naturalne wahania nastroju? 

Każdy z nas ma gorsze dni, jednak niepokojąca jest sytuacja, gdy:  

  • smutek lub zniechęcenie trwają dłużej niż 2 tygodnie, 
  • pojawia się brak energii, utrata zainteresowań, poczucie winy lub beznadziei, 
  • występują problemy z koncentracją i snem, 
  • codzienne zadania stają się przytłaczające. 

 Jak wspierać innych studentów: 

  • Zauważ zmiany w zachowaniu i nastroju. 
  • Zapytaj wprost: „Czy myślisz o zrobieniu sobie krzywdy?” – rozmowa nie zwiększa ryzyka, a może uratować życie. 
  • Nie oceniaj: unikaj zdań typu „inni mają gorzej”. 
  • Zachęć do kontaktu ze specjalistą. 
  • Nie zostawiaj osoby w kryzysie samej. 
  • Pamiętaj: mówienie o samobójstwie to wołanie o pomoc, nie „szukanie uwagi”. 

 Gdzie szukać pomocy: 

  • Psychologowie akademiccy – darmowe konsultacje. 
  • Poradnie zdrowia psychicznego (NFZ). 
  • Centra interwencji kryzysowej – całodobowo. 
  • Telefony zaufania: 
  • 116 123 – telefon zaufania dla dorosłych, 
  • 116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, 
  • 800 70 2222 – całodobowy kryzysowy telefon zaufania. 

 

Podsumowanie: 

Myśli samobójcze i obniżony nastrój nie oznaczają słabości – są sygnałem, że organizm i psychika potrzebują wsparcia.  Rozmowa, kontakt z drugim człowiekiem i profesjonalna pomoc to realne narzędzia ratowania życia. 

 Każdy student może odzyskać równowagę – pomoc istnieje i działa, więc warto po nią sięgnąć.

Co mówią badania psychologiczne i neuropsychologiczne:

  • Myśli samobójcze (suicydalne) to sygnał silnego cierpienia psychicznego. Mogą mieć różną intensywność – od przelotnych myśli („chciałbym zasnąć i się nie obudzić”) po konkretne plany działania
  • Nie zawsze oznaczają chęć odebrania sobie życia, ale zawsze wymagają reakcji i wsparcia. 
  • Mózg w kryzysie – przewlekły stres i depresja powodują zaburzenia równowagi neurochemicznej (m.in. serotoniny, dopaminy, noradrenaliny), co wpływa na emocje, sen, apetyt i motywację. 
  • Badania wskazują, że liczba prób samobójczych wśród młodych dorosłych w Polsce rośnie – zwłaszcza w grupie studentów poniżej 25. roku życia. 
  • W populacji studentów artystów obciążenie emocjonalne i presja oceny zwiększają ryzyko zaburzeń nastroju

Dlaczego studenci kierunków artystycznych są szczególnie narażeni na kryzys emocjonalny? 

Studia artystyczne łączą pasję i twórczość z silną presją emocjonalną. U studentów kierunków artystycznych obciążenie psychiczne może wynikać z wielu źródeł: 

  • Presji ocen i krytyki – częste ocenianie pracy przez innych, rywalizacja i brak jednoznacznych kryteriów „dobrego dzieła”. 
  • Porównywania się z innymi – ciągła ekspozycja na talenty i osiągnięcia rówieśników. 
  • Stresu akademickiego – egzaminy, występy, terminy zaliczeń, niezaliczenia i strach przed porażką. 
  • Braku stabilizacji finansowej i zawodowej – niepewność przyszłej kariery. 
  • Samotności i braku zrozumienia – trudność w rozmowie o emocjach i stresie twórczym. 
  • Kryzysów osobistych – strata, choroba, konflikty rodzinne, zmiana miejsca zamieszkania. 
  • Problemów w relacjach – poczucie odrzucenia, hejt, trudności w kontaktach społecznych. 
  • Nadużywania alkoholu lub substancji psychoaktywnych, które nasilają lęk i impulsywność oraz zniekształcają ocenę sytuacji. 
  • Lęku o przyszłość – niepewność, czy pasja zapewni utrzymanie i sukces zawodowy. 

Wszystkie te czynniki mogą nakładać się na siebie, prowadząc do przeciążenia emocjonalnego i obniżenia nastroju, a w skrajnych przypadkach – do myśli samobójczych lub kryzysu psychicznego. 

Sygnały ostrzegawcze – na co warto zwrócić uwagę: 

  • wycofanie społeczne, izolacja, rezygnacja z zajęć, 
  • utrata zainteresowań, spadek ocen, 
  • zmienność nastroju, drażliwość, apatia, 
  • wypowiedzi o braku sensu życia lub śmierci, 
  • oddawanie cennych rzeczy, pisanie pożegnalnych wiadomości, 
  • nasilone poczucie winy, wstydu, bezwartościowości. 

 

Co może pomóc studentom – ryc. 14 

  • Nie bagatelizuj myśli samobójczych – potraktuj je jako sygnał alarmowy. 
  • Porozmawiaj z kimś zaufanym – przyjaciel, wykładowca, mentor. 
  • Skontaktuj się ze specjalistą: psycholog akademicki, psychoterapeuta, psychiatra. 
  • Zadzwoń po pomoc: 
  • 116 123 (dorośli) 
  • 116 111 (dzieci i młodzież) 
  • 800 70 2222 (całodobowy kryzysowy telefon zaufania) 
  • Unikaj izolacji – kontakt z ludźmi działa ochronnie. 
  • Ogranicz alkohol i używki, które obniżają samokontrolę i pogłębiają smutek. 

Badania realizowane w ramach projektu APPA uzyskały pozytywną opinię Komisji do spraw Etyki Badań Naukowych przy Wydziale Psychologii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy